Α ́ Φάση Δι.Με.Πα

3ο εξάμηνο

Διδάσκουσα - ων Δημητριάδου Αικατερίνη
Κωδικός Μαθήματος Υ401
Εβδομαδιαίες ώρες διδασκαλίας 3
Πιστωτικές μονάδες (ECTS) 5 ECTS 3 Πιστωτικές
Τύπος μαθήματος Υποχρεωτικό, Υποβάθρου, Κορμού
Προαπαιτούμενα μαθήματα Δεν υπάρχουν προαπαιτούμενα
Γλώσσα διδασκαλίας και εξετάσεων Ελληνική
Το μάθημα προσφέρεται σε φοιτητές erasmus ΝΑΙ (στην Αγγλική)
Ηλεκτρονική σελίδα μαθήματος (url) http://eclass.uowm.gr/courses/ELED138/

Μαθησιακά αποτελέσματα

Το μάθημα αποτελεί μια βασική, αναλυτική εισαγωγή στην έννοια της διδασκαλίας, καθώς και την εφραμογή της σε πλαίσια τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης. Αναφέρεται σε βασικές γνώσεις που θα πρέπει να διαθέτουν οι υποψήφιοι εκπαιδευτικοί, αλλά και σε σύγχρονες εξελίξεις στον τομέα της οργάνωσης της διδασκαλίας, ώστε να μπορούν να οργανώνουν, να εφαρμόζουν και να αξιολογούν σχέδια μαθήματος στα ποικίλα γνωστικά αντικείμενα που διδάσκονται στο σχολείο. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη χρήση παραδειγμάτων, τα οποία αντλούνται είτε από την οικεία βιβλιογραφία είτε από την εμπειρία των φοιτητών, ώστε αφενός να κατανοούν τη διδακτική θεωρία ως εφαρμογή σε ρεαλιστική βάση και αφετέρου να κάνουν συγκρίσεις με τα βιώματα που έχουν οι ίδιοι από τη σχολική τους ζωή. Έτσι δίνεται η δυνατότητα να αναδειχτούν στο μάθημα οι νέες τάσεις της Διδακτικής, οι οποίες ανατρέπουν πολλές από τις παραδοσιακές πρακτικές των προηγούμενων δεκαετιών. Εκτός από τις βασικές γνώσεις και τις εξελίξεις αιχμής στο πεδίο της Διδακτικής, με μορφή πληροφορίας, οι φοιτητές καλούνται στο μάθημα να αξιοποιήσουν τις γνώσεις τους αναπτύσσοντας επιχειρήματα και προτείνοντας λύσεις σε προβλήματα που ανακύπτουν σε σχέση με τη διδακτική διαδικασία. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις του μαθήματος, οι φοιτητές θα πρέπει να μπορούν να συγκεντρώνουν και να ερμηνεύουν στοιχεία συναφή με τις έννοιες που διδάσκονται, να διαμορφώνουν κρίσεις και να θέτουν προβληματισμούς σε σχέση με ζητήματα κοινωνικά, επιστημονικά και ηθικά που αφορούν τη διδασκαλία. Έτσι, αναμένεται να μπορούν να ανταποκρίνονται σε σύνθετα και απρόβλεπτα προβλήματα σε πιο εξειδικευμένα πεδία της Διδακτικής. Επιπλέον, καλούνται να διατυπώσουν προβληματισμούς που αναφέρονται σε διδακτικές μεθόδους από τη σύγχρονη θεωρία της Διδακτικής, περιλαμβανομένων των σχεδίων εργασίας (projects), των διαθεματικών προσεγγίσεων, των προσεγγίσεων της αυθεντικής διδασκαλίας κ.ά. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η εξοικείωσή τους με σύνθετες ικανότητες που θα πρέπει να διαθέτει ο σύγχρονος εκπαιδευτικός, όπως είναι η λήψη αποφάσεων σε σύνθετα περιβάλλοντα μάθησης, τόσο ως προς το μαθητικό πληθυσμό όσο και ως προς τις παραμέτρους διαδικασίας και επιθυμητών "προϊόντων" της μάθησης. Επιπλέον, στο μάθημα οι φοιτητές καλούνται να διατυπώνουν δικές τους ερευνητικές προτάσεις για την μελέτη ενός θέματος, πράγμα που τους βοηθά να μπορούν να συγκεκριμενοποιούν τα προβλήματα της διδακτικής, να εστιάζουν σε μεθόδους μελέτης τους και να συνδέουν τα προβλήματα αυτά με την προσωπική, την ακαδημαϊκή και την εν δυνάμει μελλοντική επαγγελματική τους ανάπτυξη. Με την ολοκλήρωση των μαθημάτων, οι φοιτητές/ τριες θα πρέπει να είναι σε θέση ώστε: - να μελετούν/αναλύουν τη διδακτική διαδικασία ως βασική λειτουργία του σχολείου, συνδέοντάς την με τα μορφωτικά αγαθά, τους σκοπούς αγωγής και το κοινωνικοπολιτισμικό περιβάλλον του σχολείου• - να εφαρμόζουν σε συγκεκριμένα παραδείγματα τις θεωρητικές αρχές των βασικών μοντέλων διδασκαλίας• - να διακρίνουν τα δομικά στοιχεία μιας διδακτικής διαδικασίας με τα επιμέρους χαρακτηριστικά της• - να διερευνούν τους παράγοντες που συντελούν στην αποτελεσματικότητα της διδασκαλίας• - να διατυπώνουν παραδειγματικές προτάσεις σχεδιασμού διδασκαλίας, με βάση στοιχεία από τη θεωρία της Διδακτικής.

Γενικές ικανότητες

Στο μάθημα οι φοιτητές καλούνται να αναζητήσουν να αναλύσουν και να συνθέσουν πληροφορίες από τη βιβλιογραφία και το διαδίκτυο, καθώς και να εφαρμόσουν τα αποτελέσματα αυτής της αναζήτησης και επεξεργασίας σε σύγχρονες περιστάσεις μάθησης. Δουλεύουν ατομικά ή ομαδικά, αξιοποιώντας διαθεματικές/διεπιστημονικές προσεγγίσεις, όπως ταιριάζει σε έναν σύγχρονο, πολυδύναμο εκπαιδευτικό. Καλούνται να διατυπώσουν ιδέες για τη μελέτη της διδακτικής διαδικασίας με σύγχρονους όρους, αλλά και να ασκήσουν κριτική και αυτοκριτική για τις εργασίες που εκπονούν στο μάθημα. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο των γνωστικών αντικειμένων, αλλά και τις μεθόδους προσέγγισής τους, επιδιώκεται πάντα ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και την πολυπολιτισμικότητα των μαθητών, ο σεβασμός στο φυσικό περιβάλλον, αλλά και η επίδειξη κοινωνικής και ηθικής ευαισθησίας σε θέματα φύλου. Έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης στην κατεύθυνση της δημιουργικότητας, υπο το πρίσμα πάντα των αξιώσεων εγκυρότητας που απαιτεί το επάγγελμα του εκπαιδευτικού. Σημειώνεται ότι το περιεχόμενο του μαθήματος εν πολλοίς υπερβαίνει τα στενά όρια του δημοτικού σχολείου, καθώς αναφέρεται και σε ηλικίες μεγαλύτερες της παιδικής.

Περιεχόμενο μαθήματος

Το μάθημα αποτελεί μία εισαγωγή στη θεωρία και πράξη του σχολείου και της διδασκαλίας. Οι φοιτητές παρακολουθούν εναλλάξ θεωρητικό μάθημα στη Σχολή (εισήγηση και συζήτηση ενός θέματος) και διδασκαλία στις τάξεις των πειραματικών κυρίως, αλλά και άλλων συνεργαζόμενων σχολείων. Η παρατήρηση της διδασκαλίας γίνεται με συγκεκριμένους κάθε φορά στόχους, που σχετίζονται με το εκάστοτε θέμα του θεωρητικού μαθήματος (βλ. παρακάτω το Διάγραμμα του μαθήματος). Οι φοιτητές συμπληρώνουν αντίστοιχα φύλλα παρατήρησης της διδασκαλίας, με άξονες τα θέματα αυτά. Ακολουθεί συζήτηση και ανάλυση της διδασκαλίας με βάση τις παρατηρήσεις των φοιτητών. Η συζήτηση γίνεται με την καθοδήγηση αποσπασμένων δασκάλων σε μικρές ομάδες (έως 15 φοιτητές), έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η δυνατότητα έκφρασης και η ενεργός συμμετοχή όλων των φοιτητών - μελών της ομάδας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν π.χ. είναι αδύνατη για διάφορους λόγους η in vivo παρακολούθηση στο σχολείο, γίνεται παρατήρηση και ανάλυση μαγνητοσκοπημένων διδασκαλιών. Η συζήτηση και ανάλυση της διδασκαλίας στις ομάδες και η ανάπτυξη του νέου θέματος στην ολομέλεια του εξαμήνου διαρκούν συνολικά τρεις ώρες. Η παρακολούθηση διδασκαλίας στα σχολεία διαρκεί τουλάχιστον δύο διδακτικές ώρες. Στο τέλος του εξαμήνου παραδίδει γραπτή εργασία (Υπόμνημα για την Α΄ Φάση της ΔΙ.ΜΕ. Π. Α.), της οποίας η θεματική αναφέρεται σε ένα από τα θέμα¬τα που αναπτύχθηκαν και συζητήθηκαν κατά τη διάρκεια του εξαμήνου, καθώς και στην αντίστοιχη παρατήρηση που έκανε ο ίδιος σε συγκεκριμένη τάξη. Διάγραμμα του μαθήματος: - Μέθοδοι παρατήρησης διδασκαλίας - Σχολικός χώρος - Σύγχρονα Προγράμματα Διδασκαλίας - ΔΕΠΠΣ - Ευέλικτη ζώνη -Ψηφιακό σχολείο - Δομικά και λειτουργικά στοιχεία της διδασκαλίας - Μη τυπικές μορφές διδασκαλίας – Κρυφό πρόγραμμα - Διαχείριση προβλημάτων στη σχολική τάξη. Κλίμα της σχολικής τάξης, πειθαρχία, επικοινωνία λεκτική και μη λεκτική - Διαφοροποίηση της διδασκαλίας – Προώθηση της κριτικής σκέψης - Αξιολόγηση της διδασκαλίας – Αναστοχασμός του εκπαιδευτικού - Εφαρμογή καλών πρακτικών στη διδασκαλία - Χαρακτηριστικά της αποτελεσματικής διδασκαλίας και μάθησης - Διδακτικά σενάρια: Σύνδεση με το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών - Αξιολόγηση του προγράμματος της Α΄ φάσης της Δι.Με.Π.Α.

Διδακτικές και μαθησιακές μέθοδοι - αξιολόγηση

Τρόπος παράδοσης Η διδασκαλία είναι δια ζώσης, αλλά συχνά η διδάσκουσα επικοινωνεί με τους φοιτητές ηλεκτρονικά όταν υπάρχει ανάγκη.
Χρήση τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών στη διδασκαλία του μαθήματος:
Χρησιμοποιώ προτζέκτορα για την προβολή παρουσιάσεων που έχω ετοιμάσει μέσω Η/Υ.
Χρήση μαθησιακών βοηθημάτων βασισμένων σε ΤΠΕ:
Χρησιμοποιούνται ιστοσελίδες (πχ. η ιστοσελίδα με τις 9 Δράσεις του Προγράμματος Παλιννοστούντων και Αλλοδαπών μαθητών lt;www.diapolis.auth.grgt;, η οποία περιλαμβάνει παραδείγματα καλών πρακτικών, εκπαιδευτικό και επιμορφωτικό υλικό, βιβλιογραφία, βοηθήματα κ.λπ.).
Χρήση ΤΠΕ στην εργαστηριακή εκπαίδευση:
Δεν χρησιμοποιούνται εργαστήρια.
Χρήση ΤΠΕ στην αξιολόγηση των φοιτητών:
Καταγράφω την βαθμολογία τους σε συγκεκριμένες φόρμες και την προωθώ στη Γραμματεία.
Χρήση ΤΠΕ στην επικοινωνία με τους φοιτητές:
Ναι. Μου στέλνουν προσωπικά μηνύματα για επίλυση αποριών και διευθέτηση οργανωτικών προβλημάτων κατά την παρουσία τους στο μάθημα.
Οργάνωση διδασκαλίας
Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
Διδασκαλία (παρακολούθηση διαλέξεων) 39
Προετοιμασία πρωτοκόλλων 12
Μελέτη άρθρων/βιβλίων προετοιμασία εργασιών 22
Προετοιμασία για γραπτή εξέταση 32
Γραπτή εξέταση 3
Σύνολο Μαθήματος 108 ώρες
Αξιολόγηση φοιτητών 1. Εξέταση γραπτή στο τέλος του εξαμήνου.
2. Κατ΄οίκον εργασία.
3. Χρήση Πολλαπλής Βιβλιογραφίας.
4. Εργαστήριο ή πρακτικές ασκήσεις.
5. Παρακολούθηση φοιτητών κατα την εκτέλεση εργαστηριακών ή πρακτικών ασκήσεων.
6. Λήψη από τους φοιτητές συστηματικών σχολίων στο μέσον του εξαμήνου.
7. Διασφάλιση διαφάνεια στην αξιολόγηση της επιδοσης των φοιτητών:
Η αξιολόγηση γίνεται με βάση τη συμπλήρωση των Φύλλων Παρατήρησης στο σχολείο (ή σε άλλο χώρο, αμέσως μετά την παρακολούθηση του μαθήματος), την εκτίμηση της συμμετοχής του κάθε φοιτητή σε όλα τα στάδια της Α΄ Φάσης (συνεχής αξιολόγηση), καθώς και την ατομική εργασία που παραδίδει στο τέλος του εξαμήνου. Για κάθε φοιτητή δημιουργείται ένα portfolio, όπου είναι εμφανής η εικόνα της προόδου και της συνέπειάς του στις απαιτήσεις του μαθήματος. Τα portfolia αυτά επέχουν θέση εξέτασης στο μάθημα και είναι διαθέσιμα στους φοιτητές που θέλουν ανατροφοδότηση για την επίδοσή τους.

Συνιστώμενη βιοβλιογραφία

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Φρυδάκη, Ε. (2009). Η διδασκαλία στην τομή της νεωτερικής και της μετανεωτερικής σκέψης. Αθήνα: Κριτική. Ιωαννίδου-Κουτσελίνη, Μ. (2013). Αναλυτικά Προγράμματα και Διδασκαλία. Αθήνα: πεδίο. Kοσσυβάκη, Φ. (2003). Ο ρόλος του Εκπαιδευτικού στο Μετανεωτερικό Σχολείο: Προσδοκίες, Προοπτικές, Όρια. Στάσεις και Αντιλήψεις των Εκπαιδευτικών ως προς τη Διδακτική τους Ετοιμότητα. Αθήνα: Gutenberg. Ματσαγγούρας, Η. (2001). Θεωρία και Πράξη της Διδασκαλίας. Τ. Α΄, Θεωρία της Διδασκαλίας. Η Προσωπική Θεωρία ως Πλαίσιο Στοχαστικο-κριτικής Ανάλυσης. Τ.Β΄, Στρατηγικές Διδασκαλίας. Η Κριτική Σκέψη στη Διδακτική Πράξη. Αθήνα: Gutenberg.

Συναφή επιστημονικά περιοδικά

Παιδαγωγική Επιθεώρηση The Curriculum Journal Educational Action Research European Journal of Teacher Education Teachers and Teaching

© 2018 eled.uowm.gr