Κοινωνικοπαιδαγωγικές προσεγγίσεις στο δημοτικό σχολείο

Επιστημών της Αγωγής (ΕΑ)

4ο εξάμηνο

Διδάσκουσα - ων Θωίδης Ιωάννης
Κωδικός Μαθήματος ΥΕ164
Εβδομαδιαίες ώρες διδασκαλίας 3
Πιστωτικές μονάδες (ECTS) 4
Τύπος μαθήματος Υποχρεωτικής Επιλογής, Επιστημονικής Περιοχής, Ειδίκευσης
Προαπαιτούμενα μαθήματα Δεν υπάρχουν
Γλώσσα διδασκαλίας και εξετάσεων Ελληνική
Το μάθημα προσφέρεται σε φοιτητές erasmus Όχι
Ηλεκτρονική σελίδα μαθήματος (url) e-class.uowm.gr/courses/ELED146 e-class.uowm.gr/courses/ELED287

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση των μαθημάτων, ο φοιτητής/τρια θα πρέπει να είναι σε θέση: •να κατανοήσει την έννοια και τις αρχές της Κοινωνικής Παιδαγωγικής σε θεωρητικό επίπεδο, •να κατανοεί τη κοινωνικοπαιδαγωγική διάσταση και αποστολή του σύγχρονου σχολείου, •να γνωρίζει και να συνεργάζεται με εξωσχολικούς παράγοντες, φορείς και ιδρύματα που σχετίζονται με την κοινωνικοπαιδαγωγική αποστολή του σχολείου, •να σχεδιάζει και να εφαρμόζει εκπαιδευτικές δράσεις της Σχολικής και Κοινωνικής Ζωής σε θέματα που αφορούν την κοινωνική μάθηση, •να γνωρίζει και να αξιοποιεί τη θεωρία και τις μεθοδολογικές δυνατότητες για την επίλυση προβλημάτων στη ζωή του σχολείου, •να αναλύει και να διαχειρίζεται αποτελεσματικά καταστάσεις που χαρακτηρίζονται συγκρουσιακές και απαιτούν γνώσεις που σχετίζονται με τον κοινωνικοπαιδαγωγικό του ρόλο, •να κατανοεί τις ανάγκες των μαθητών και να αναπτύσσει δεξιότητες στον τομέα της εξωδιδακτικής επικοινωνίας και συμβουλευτικής για την στήριξη των μαθητών, •να σέβεται την πολιτιστική και κοινωνική πολυμορφία σε κάθε μαθητική ομάδα •να αναπτύξει δεξιότητες που αφορούν στη συνεργασία για θέματα σχολικής ζωής με όλους τους εμπλεκόμενους (εκπαιδευτικούς, κοινότητα, γονείς), •να αντιλαμβάνεται τον διευρυμένο ρόλο του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη εποχή, •να αποκτήσει επίγνωση των ορίων και των δυνατοτήτων του εκπαιδευτικού του ρόλου και να διαχειρίζεται καταστάσεις που δεν ξεπερνούν τις δυνατότητές του, •να σχεδιάζει και να υλοποιεί ερευνητικές εργασίες στο πλαίσιο του επιστημονικού πεδίου του μαθήματος, •να αξιοποιεί και να εφαρμόζει θεωρητικές αρχές και δεξιότητες σε διαφορετικά επαγγελματικά και κοινωνικά περιβάλλοντα, οι οποίες συμβάλλουν στην επαγγελματική και προσωπική του εξέλιξη.

Γενικές ικανότητες

• να σέβεται την πολιτιστική και κοινωνική πολυμορφία σε κάθε μαθητική ομάδα, • να επεξεργάζεται και να εφαρμόζει με τους μαθητές κανόνες συμβίωσης, • να αναπτύξει δεξιότητες που αφορούν στη συνεργασία για θέματα σχολικής ζωής με όλους τους εμπλεκόμενους (εκπαιδευτικούς, κοινότητα, γονείς), • να συνειδητοποιεί τον διευρυμένο ρόλο του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη εποχή, • να αποκτήσει επίγνωση των ορίων και των δυνατοτήτων του εκπαιδευτικού του ρόλου και να διαχειρίζεται καταστάσεις που δεν ξεπερνούν τις δυνατότητές του, • να σχεδιάζει και να υλοποιεί ερευνητικές εργασίες στο πλαίσιο του επιστημονικού πεδίου του μαθήματος, • να μπορεί να αξιοποιεί τα αποτελέσματα της εκπαιδευτικής έρευνας για τις δικές τους δραστηριότητες, • να αξιοποιεί έννοιες και δεξιότητες που απέκτησε σε διαφορετικά επαγγελματικά και κοινωνικά περιβάλλοντα συμβάλλοντας έτσι στην επαγγελματική και προσωπική του εξέλιξη, • να αξιοποιεί τυπικές, άτυπες, ατομικές και συνεργατικές προσφορές συνεχιζόμενης επιμόρφωσης και εκπαίδευσης, • να αξιοποιεί τον εργασιακό χρόνο και τους πόρους στοχευμένα και με οικονομία, • να γνωρίζει τις οργανωτικές συνθήκες και τις συνεργατικές δομές στο σχολείο, • να γνωρίζει και να στοχάζεται με βάση δημοκρατικές αξίες και κανόνες καθώς και τρόπους μετάδοσής τους.

Περιεχόμενο μαθήματος

Η Κοινωνική Παιδαγωγική ορίζεται ως μια τρίτη παιδαγωγική διάσταση παράλληλη με την οικογένεια και το σχολείο. Τα τελευταία χρόνια έχει καταδειχθεί ότι τα παραδοσιακά ιδρύματα αγωγής δεν επαρκούν να καλύψουν όλες τις απαιτήσεις για αγωγή και μόρφωση των παιδιών και των νέων, οι οποίες είναι σήμερα πιο πολυδιάστατες και επιτακτικές από ποτέ. Οι νέες κοινωνικές δομές, οι αδυναμίες της σύγχρονης οικογένειας και η αυξανόμενη απουσία κοινωνικού ελέγχου στη ζωή της νέας γενιάς δημιουργούν κοινωνικοποιητικά ελλείμματα τα οποία καλείται να καλύψει το σχολείο. Στα πλαίσια αυτής της προσπάθειας για την αναβάθμιση των αρμοδιοτήτων αγωγής του σχολείου καθοριστική είναι η συμβολή της Κοινωνικής Παιδαγωγικής. Στο μάθημα αυτό εξετάζεται η ιστορική εξέλιξη και οι σύγχρονες μορφές της Κοινωνικής Παιδαγωγικής, η αποστολή και οι στόχοι της, καθώς και οι τομείς των ενδιαφερόντων και των παρεμβάσεών της. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύνδεσή της με το σχολείο η οποία μπορεί να επιτευχθεί μέσω ενός κοινωνικοπαιδαγωγικού προσανατολισμού του σχολείου ή και με την Σχολική Κοινωνική Εργασία. Στο πρώτο μέρος του μαθήματος παρουσιάζονται και εξετάζονται η ιστορική εξέλιξη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής με έμφαση στη σημερινή μορφή, η αποστολή και οι στόχοι της, καθώς και οι τομείς των ενδιαφερόντων και παρεμβάσεών της. Στο δεύτερο μέρος δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση της Κοινωνικής Παιδαγωγικής με το σύγχρονο σχολείο. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται ο κοινωνικοπαιδαγωγικός προσανατολισμός του σχολείου, η Σχολική Κοινωνική Εργασία και ο κοινωνικοπαιδαγωγικός ρόλος του δασκάλου, η σχέση σχολείου οικογένειας. Το τρίτο μέρος επικεντρώνεται στο ολοήμερο σχολείο και την ολοήμερη εκπαίδευση. Ειδικότερα η κοινωνικοπαιδαγωγική διάσταση του ολοήμερου σχολείου, το άνοιγμα του σχολείου στην κοινωνία, η κοινοτική εκπαίδευση και τα κοινωνικά εκπαιδευτικά δίκτυα καθώς και καινοτόμοι σχολικοί και εξωσχολικοί θεσμοί με κοινωνικοπαιδαγωγικούς στόχους και περιεχόμενα. Περιεχόμενα: •Η ιστορική εξέλιξη της Κοινωνικής Παιδαγωγικής •Οριοθέτηση της Κοινωνικής Παιδαγωγικής σε σχέση με παρεμφερείς επιστημονικούς κλάδους, Αποστολή – Τομείς ενδιαφερόντων και παρεμβάσεων •Σύγχρονες διαστάσεις της Κοινωνικής Παιδαγωγικής – Η κοινωνικοπαιδαγωγική διάσταση του σχολείου •Σχολική Κοινωνική Εργασία – Αποστολή και έργο •Το ολοήμερο σχολείο. Ιστορική επισκόπηση- παιδαγωγική και κοινωνιολογική θεμελίωση- μορφές ολοήμερου σχολείου στην Ευρώπη και στην Ελλάδα – διδακτικές και παιδα-γωγικές καινοτομίες (κατ΄ οίκον εργασίες, δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου – μεσημεριανό φαγητό). •Κοινωνικοπαιδαγωγική διάσταση του ολοήμερου σχολείου •Ο δάσκαλος ως κοινωνικός παιδαγωγός •Το άνοιγμα του σχολείου •Ολοήμερη εκπαίδευση •Σχολείο και κοινωνικά δίκτυα •Κοινοτική εκπαίδευση •Σχέσεις σχολείου οικογένειας •Σχολική ζωή και Κοινωνική μάθηση •Καινοτόμοι σχολικοί και εξωσχολικοί θεσμοί με κοινωνικοπαιδαγωγικούς στόχους και περιεχόμενα.

Διδακτικές και μαθησιακές μέθοδοι - αξιολόγηση

Τρόπος παράδοσης Η διδασκαλία είναι δια ζώσης. Υπάρχει συνεχής εποπτεία και συνεργασία με τους φοιτητές/τριες. Στην επικοινωνία και συνεργασία αξιοποιείται και η ηλεκτρονική επικοινωνία.
Χρήση τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών Χρήση Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών στη διδασκαλία του μαθήματος:
Ηλεκτρονική επικοινωνία με φορείς και ειδικούς. Παρακολούθηση και συζήτηση ταινιών σχετικών με τα περιεχόμενα του μαθήματος.
Χρήση μαθησιακών βοηθημάτων βασισμένων σε ΤΠΕ:
Χρησιμοποιούνται pot cast, ηλεκτρονικά περιοδικά - βιβλιογραφία.
Χρήση ΤΠΕ στην εργαστηριακή εκπαίδευση:
Δεν υπάρχει εργαστήριο υποστηρικτικό αυτού του μαθήματος.
Χρήση ΤΠΕ στην επικοινωνία με τους φοιτητές:
Μέσω ηλεκτρονικής επικοινωνίας που προσφέρεται στο e-class.
Οργάνωση διδασκαλίας
Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
Διαλέξεις 39
Γραπτή εργασία και παρουσίαση εργασιών 35
προετοιμασία για γραπτή εξέταση 30
Άσκηση πεδίου 17
Γραπτή εξέταση 3
Σύνολο Μαθήματος 124
Αξιολόγηση φοιτητών 1. Εξέταση γραπτή στο τέλος του εξαμήνου.
2. Εξέταση προφορική στο τέλος του εξαμήνου.
3. Πρόοδος.
4. Κατ΄οίκον εργασία.
5. Προφορική παρουσίαση εργασίας.
6. Χρήση Πολλαπλής Βιβλιογραφίας.
7. Παρακολούθηση φοιτητών κατα την εκτέλεση εργαστηριακών ή πρακτικών ασκήσεων.
8. Λήψη από τους φοιτητές συστηματικών σχολίων στο μέσον του εξαμήνου.
9. Διασφάλιση διαφάνεια στην αξιολόγηση της επιδοσης των φοιτητών:
Τα κριτήρια αξιολόγησης που αφορούν την συμμετοχή, την παρουσίαση των εργασιών και την τελική γραπτή εξέταση διευκρινίζονται και γίνονται αντικείμενο συζήτησης στην αρχή του εξαμήνου. Επίσης τηρούνται παρουσιολόγια για τις θεωρητικες εισηγήσεις και δίνεται η ευκαιρία στους φοιτητές/τριες να συζητούν με τον διδάσκοντα το γραπτό τους και να εντοπίσουν τα σημεία που δεν απαντήθηκαν σωστά.

Συνιστώμενη βιοβλιογραφία

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Ενδεικτική βιβλιογραφία Eriksson, L. (2010). Community development and social pedagogy: traditions for understanding mobilization for collective self-development. Oxford University Press and Community Development. Doi: 10.1093/cdi/bsq008 Eriksson, L. (2014) The understandings of social pedagogy from northern European. Journal of Social Work, 14 (2), 165-182. Doi: 10.1177/1468017313477325 Hämäläinen, J. (2012). Social Pedagogical Eyes in the Midst of Diverse Understandings, Conceptualisations and Activities. International Journal of Social Pedagogy, 1(1), 3-16. Kyridis, A., Vamvakidou, I., & Pavlis-Krres M. (2015). Fighting Corruption: Values Education and Social Pedagogy in Greece in the Middle of the Crisis. International Journal of Social Pedagogy, 4 (1), 24-42. Thoidis, I., & Chaniotakis, N. (2015). All-Day School: A school in Crisis or a Social Pedagogical Solution tot he Crisis? International Journal of Social Pedagogy, 4 (1), 137-149. Θωίδης Ι. (2002). Κοινωνική Παιδαγωγική – Κοινωνικοπαιδαγωγική διάσταση του σχολείου. Στο Μακεδνόν, τ.10, σ.365-380. Θωίδης Ι. (2005). Τοπική Αυτοδιοίκηση και Εκπαίδευση. Από την ανατολική παρά­δοση στις σύγχρονες παιδαγωγικές τάσεις. Στο Η καθ’ ημας ανατολη, αφιερωμα­τικός τόμος στον Κωνσταντίνο Δεληκωνσταντή, Φλώρινα, σ. 297-311. Θωίδης, Ι. (2011). Ολοήμερο σχολείο, κοινοτικό σχολείο, ολοήμερη εκπαίδευση: Ανταγωνιστική ή συμπληρωματική σχέση; Στο Ν. Παπαδάκης, & Ν. Χανιωτάκης (επιμ.), Εκπαίδευση – Κοινωνία - Πολιτική. Τιμητικός τόμος για τον καθηγητή Ιωάννη Πυργιωτάκη. Αθήνα: Πεδίο, 940-956. Θωίδης, Ι., & Χανιωτάκης, Ν. (2015). Ολοήμερο Σχολείο. Παιδαγωγικές και κοινωνικές διαστάσεις. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη Εκδ. Α.Ε. Καναβάκης Μ. (2002). Κοινωνική Παιδαγωγική. Περιεχόμενο και Ιστορική εξέλιξη. Παπαζήση: Αθήνα Μυλωνάκου–Κεκέ Η. (2003). Ζητήματα Κοινωνικής Παιδαγωγικής. Ατραπός:Αθήνα. Μυλωνάκου-Κεκέ, Η. (2013). Κοινωνική Παιδαγωγική: Κοινωνικές, Επιστημολογικές και Μεθοδολογικές Διαστάσεις. Αθήνα: Εκδ. Διάδραση. Σαββόπουλος Φ. (1998). Κοινωνική Εκπαίδευση. Στην ιστορία, στην πράξη και στη θεωρία. Κυριακίδης: Θεσσαλονίκη. http://en.wikipedia.org/wiki/Social_pedagogy, http://www.infed.org/biblio/b-socped.htp

Συναφή επιστημονικά περιοδικά

IJREE – International Journal for Research on Extended Education International Journal of Social Pedagogy

© 2018 eled.uowm.gr