Παιδαγωγική του ελεύθερου χρόνου

Επιστημών της Αγωγής (ΕΑ)

5ο εξάμηνο

Διδάσκουσα - ων Θωίδης Ιωάννης
Κωδικός Μαθήματος ΥΕ133
Εβδομαδιαίες ώρες διδασκαλίας 3
Πιστωτικές μονάδες (ECTS) 2
Τύπος μαθήματος Υποχρεωτικής Επιλογής, Επιστημονικής Περιοχής, Κατεύθυνσης
Προαπαιτούμενα μαθήματα Όχι
Γλώσσα διδασκαλίας και εξετάσεων Ελληνικά (προαιρετικά αγγλικά για μελέτη και παρουσίαση ξενόγλωσσων άρθρων)
Το μάθημα προσφέρεται σε φοιτητές erasmus Ναι
Ηλεκτρονική σελίδα μαθήματος (url) eclass.uowm.gr/courses/ELED147

Μαθησιακά αποτελέσματα

Με την ολοκλήρωση των μαθημάτων, ο φοιτητής/τρια θα πρέπει να είναι σε θέση: •να οργανώνει και να δημιουργεί ελεύθερους χώρους για αυθόρμητες δραστηριότητες και εναλλακτικές δυνατότητες δράσης στον σχολικό ελεύθερο χρόνο, •να σχεδιάζει και να εφαρμόζει σχέδια εργασίας στη θεματική της Σχολικής και Κοινωνικής Ζωής στην ενότητα «Το σχολείο ως κοινότητα. Αγωγή ελεύθερου χρόνου» στο «μάθημα» της Ευέλικτης Ζώνης, •να διαθέτει γνώσεις και δεξιότητες ώστε να είναι σε θέση να αμβλύνει τον δεσμευτικό χαρακτήρα του αναλυτικού προγράμματος, •να κατανοεί και να υποστηρίζει τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών, •να συμβουλεύει και να δημιουργεί αυθόρμητες καταστάσεις ελεύθερου χρόνου, •να διαθέτει διαχειριστικές και οργανωτικές γνώσεις και δεξιότητες ώστε να μεριμνά για τις υλικές και οργανωτικές προϋποθέσεις των δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου στο σχολείο, •να εξοικειωθεί με την έρευνα ελεύθερου χρόνου και τις επιστήμες ελεύθερου χρόνου, •να συνειδητοποιεί τον διευρυμένο ρόλο του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη εποχή, •να αποκτήσει επίγνωση των ορίων και των δυνατοτήτων του εκπαιδευτικού του ρόλου και να διαχειρίζεται καταστάσεις που δεν ξεπερνούν τις δυνατότητές του, •να σχεδιάζει και να υλοποιεί ερευνητικές εργασίες στο πλαίσιο του επιστημονικού πεδίου του μαθήματος, •να χειρίζεται και να εφαρμόζει έννοιες και δεξιότητες που απέκτησε σε διαφορετικά επαγγελματικά και κοινωνικά περιβάλλοντα οι οποίες συμβάλλουν στην επαγγελματική και προσωπική του εξέλιξη.

Γενικές ικανότητες

Με την ολοκλήρωση των μαθημάτων, ο φοιτητής/τρια θα πρέπει να είναι σε θέση: •να οργανώνει και να δημιουργεί ελεύθερους χώρους για αυθόρμητες δραστηριότητες και εναλλακτικές δυνατότητες δράσης στον σχολικό ελεύθερο χρόνο, •να σχεδιάζει και να εφαρμόζει σχέδια εργασίας στη θεματική της Σχολικής και Κοινωνικής Ζωής στην ενότητα «Το σχολείο ως κοινότητα. Αγωγή ελεύθερου χρόνου» στο «μάθημα» της Ευέλικτης Ζώνης, •να διαθέτει γνώσεις και δεξιότητες ώστε να είναι σε θέση να αμβλύνει τον δεσμευτικό χαρακτήρα του αναλυτικού προγράμματος, •να κατανοεί και να υποστηρίζει τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών, •να συμβουλεύει και να δημιουργεί αυθόρμητες καταστάσεις ελεύθερου χρόνου, •να διαθέτει διαχειριστικές και οργανωτικές γνώσεις και δεξιότητες ώστε να μεριμνά για τις υλικές και οργανωτικές προϋποθέσεις των δραστηριοτήτων ελεύθερου χρόνου στο σχολείο, •να εξοικειωθεί με την έρευνα ελεύθερου χρόνου και τις επιστήμες ελεύθερου χρόνου, •να συνειδητοποιεί τον διευρυμένο ρόλο του εκπαιδευτικού στη σύγχρονη εποχή, •να αποκτήσει επίγνωση των ορίων και των δυνατοτήτων του εκπαιδευτικού του ρόλου και να διαχειρίζεται καταστάσεις που δεν ξεπερνούν τις δυνατότητές του, •να σχεδιάζει και να υλοποιεί ερευνητικές εργασίες στο πλαίσιο του επιστημονικού πεδίου του μαθήματος, •να χειρίζεται και να εφαρμόζει έννοιες και δεξιότητες που απέκτησε σε διαφορετικά επαγγελματικά και κοινωνικά περιβάλλοντα οι οποίες συμβάλλουν στην επαγγελματική και προσωπική του εξέλιξη.

Περιεχόμενο μαθήματος

Ο ελεύθερος χρόνος έχει αναδειχθεί στην εποχή μας σε ένα ουσιαστικό κοινωνικοπολιτικό και παιδαγωγικό θέμα. Η έννοια του ελεύθερου χρόνου δεν γίνε-ται κατανοητή ποσοτικά, δεν εννοεί δηλ. απλά το χρόνο που απομένει μετά το πέρας της επαγγελματικής εργασίας και άλλων καθηκόντων, αλλά ως ελευθερία στον χρόνο που προσφέρει ένα πλαίσιο δυνατοτήτων αυτοπροσδιορισμού και ανάπτυξης της προσωπικότητας μέσω της μάθησης και της επικοινωνίας. Ενώ συχνά γίνεται λόγος για το «τέλος της κοινωνίας της εργασίας», την «κοινωνία του ελεύθερου χρόνου», τις μεταλλάξεις της καπιταλιστικής κοινωνίας ή την κοινωνία παροχής υπηρεσιών, οι προβληματισμοί επικεντρώνονται στη σημασία και τις συνέπειες των παραπάνω για την επαγγελματική εργασία και αγνοούν τις πολιτικοεκπαιδευτικές παραμέτρους. Γενικότερα όσον αφορά βασικούς σκοπούς και ανάγκες των ανθρώπων και την ικανοποίησή τους στον ελεύθερο χρόνο παρατηρείται μια έλλειψη προσανατολισμού. Από την άλλη όμως διαφαίνεται μια ισχυροποίηση της τάσης για προσανατολισμό στον ελεύθερο χρόνο τους στην κατεύθυνση της ευχαρίστησης, της απόλαυσης, της κοινωνικότητας και του βιώματος. Οι σύγχρονες κοινωνίες δεν χαρακτηρίζονται μόνο από την αύξηση του ελεύθερου χρόνου, αλλά και από την ευέλικτη χρήση του χρόνου. Τα δύο αυτά χαρακτηριστικά προσδίδουν μια νέα δυναμική στον χρόνο. Τα σύνορα ανάμεσα στην εργασία και τον ελεύθερο χρόνο γίνονται πιο ρευστά και δυσδιάκριτα. Έτσι έχουμε χρονικά ευέλικτα μοντέλα εργασίας, ευέλικτους κανονισμούς διαλειμμάτων, διακοπών κ.ά. Εικάζεται ότι στο μέλλον ο ελεύθερος χρόνος θα αποτελέσει ένα μεγάλο ψυχικό και πνευματικό πρόβλημα για το άτομο. Το «πώς» της απασχόλησης στον ελεύθερο χρόνο θα γίνει εξίσου σημαντικό με το «πώς» στην εργασιακή απασχόληση. Σε συνδυασμό με μια νέα χρονική κατανομή και με τις αλλαγές στους χρόνους εργασίας, ο σχεδιασμός, η κατανομή και η διαμόρφωση του ελεύθερου χρόνου θα είναι εξίσου σημαντικοί, όπως και στην επαγγελματική δραστηριότητα. Η διεύρυνση του ελεύθερου χρόνου στη σύγχρονη κοινωνία απαιτεί ανάλογο προσανατολισμό της Επιστήμης της Αγωγής. Η Παιδαγωγική του ελεύθερου χρόνου χαρακτηρίζεται ως ένας επιμέρους κλάδος της Παιδαγωγικής που έχει αντικείμενο τη διδασκαλία και τη μάθηση στον ελεύθερο χρόνο και για τον ελεύθερο χρόνο. Η Παιδαγωγική του ελεύθερου χρόνου ως επιμέρους κλάδος της Παιδαγωγικής αναλύει παιδαγωγικές δομές έχοντας ως αφετηρία στις προσεγγίσεις της τον χρόνο. Ειδικότερα θεματοποιεί γενικούς σκοπούς της Παιδαγωγικής, τους τονίζει και τους αξιολογεί σε σχέση με τον ελεύθερο χρόνο. Στο παρελθόν η Παιδαγωγική του ελεύθερου χρόνου επικεντρωνόταν στη διαμόρφωση του ελεύθερου χρόνου από την άποψη του περιεχομένου. Ο ελεύθερος χρόνος αντιμετωπιζόταν αρχικά ως ένα άδειος χρόνος, ο οποίος γι’ αυτό θα έπρεπε να διαμορφωθεί. Σήμερα το επίκεντρο του ενδιαφέροντος δεν αποτελεί η διαμόρφωση αυτού του άδειου χρόνου, αλλά ο χρόνος ο ίδιος. Σκοπός της Παιδαγωγικής του ελεύθερου χρόνου είναι να διευκολύνει το παιδί και τον ενήλικα στην οργάνωση και διάθεση του ελεύθερου χρόνου και γενικότερα του συνολικού χρόνου ζωής. Ζητούμενο είναι μια νέα συνείδηση του χρόνου, η οποία εμπεριέχει ως κύριο στοιχείο τη συνειδητή αντιμετώπιση των διάφορων χρονικών συστημάτων και την ατομική προσαρμογή και ευελιξία μέσα σε αυτά. Ο ελεύθερος χρόνος αντιμετωπίζεται ως ατομικό και κοινωνικό ζήτημα το οποίο συνδέεται και με τη μάθηση. Περισσότερος ελεύθερος διαθέσιμος χρόνος ζωής καθώς και υψηλότερες προσδοκίες ζωής έχουν καταστήσει την μά¬θηση μια δια βίου ανάγκη. Η αμφίδρομη σχέση του χρόνου και της μάθησης στην εποχή μας γίνεται περί-πλοκη. Η μάθηση δεν περιορίζεται σε χρονικές περιοχές ζωής και δεν έχει μόνο ορθολογικό χαρακτήρα οργάνωσης. Άλλωστε η μάθηση έχει καταλάβει στην εποχή μας μια θέση κλειδί δίπλα στο κεφάλαιο και την εργασία. Αυτό αποτελεί και το κύριο χαρακτηριστικό της λεγόμενης «κοινωνίας της γνώσης». Απάντηση της Παιδαγωγικής στην «κοινωνία της γνώσης» αποτελεί η άτυπη μάθηση. Μια μορφή της άτυπης μάθησης αποτελεί και η μάθηση στον ελεύ¬θερο χρόνο. Προκειμένου να συμπεριλάβει ένα ευρύτερο φάσμα ερευνητικών στόχων και έναν πιο σαφή εμπειρικό προσανατολισμό, καθώς και ένα εντονότερο διεθνικό και διεπιστημονικό χαρακτήρα η Παιδαγωγική του ελεύθερου χρόνου έχει με-τονομαστεί σε Παιδαγωγική έρευνα ελεύθερου χρόνου. Η Παιδαγωγική έρευνα ελεύθερου χρόνου ανταποκρίνεται σε μία επιτακτική και επίκαιρη κοινωνική απαίτηση για παιδαγωγική παρέμβαση στο παιχνίδι, στη διασκέδαση, στη κοινωνική ζωή και στο βίωμα, με στόχο όλα τα παραπάνω να συνδεθούν ευχάριστα και δημιουργικά με την απόκτηση γνώσης, την κοινωνική δράση, την πολιτιστική καλλιέργεια και τον κριτικό στοχασμό. Ωστόσο ο όρος Παιδαγωγική του ελεύθερου χρόνου εξακολουθεί να χρησιμοποιείται παράλληλα διατηρώ-ντας το λειτουργικό του ρόλο στην παιδαγωγική πράξη. Περιεχόμενα: •Χρόνος – εννοιολογική αποσαφήνιση – χρονικά συστήματα •Ελεύθερος χρόνος – ιστορική εξέλιξη - ο ελεύθερος χρόνος στη σύγχρονη κοινωνία •Παιδαγωγική του ελεύθερου χρόνου (Παιδαγωγική έρευνα ελεύθερου χρό¬νου) •Διδακτικές διαστάσεις του ελεύθερου χρόνου – εμψύχωση – εκπαιδευτικά προγράμματα ελεύθερου χρόνου (ενδυνάμωση των διαδικασιών μάθησης) •Ελεύθερος χρόνος και παιδική ηλικία – σύγχρονες αντιλήψεις για την παιδική ηλικία •Σχολικός και εξωσχολικός ελεύθε¬ρος χρόνος, σχολική ζωή •Το ολοήμερο σχολείο ως σχολείο ελεύθερου χρόνου •Εκπαιδευτικός και ελεύθερος χρόνος •Μάθηση ελεύθερου χρόνου και δια βίου μάθηση •Δυνατότητες και ευκαιρίες της άτυπης μάθησης στην περιοχή του εξωσχολικού ελεύθερου χρόνου – βιωματικά προσανατολισμένοι χώροι μάθησης – ο ρόλος της βασικής εκπαίδευσης στην ανάπτυξη της ικανότητας και ετοιμότητας για τη δια βίου μάθηση (δυναμικοποίηση των χώρων και των μορφών μάθησης, ευελιξία των χρόνων μάθησης) - Αυτο-ρυθμιζόμενη μάθηση στον ελεύθερο χρόνο (εξατομίκευση των διαδικασιών μάθησης)

Διδακτικές και μαθησιακές μέθοδοι - αξιολόγηση

Τρόπος παράδοσης Πρόσωπο με πρόσωπο Παρουσιάσεις (ppt), ανάρτηση εκπαιδευτικού υλικού, πολυμεσική διδασκαλία, βίντεο, e-mail, sms
Χρήση τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνιών
Οργάνωση διδασκαλίας
Δραστηριότητα Φόρτος Εργασίας Εξαμήνου
Διαλέξεις Σεμινάρια 39 ώρες
Μελέτη προετοιμασία 24 ώρες
ομαδική εργασία ανάλυση βιβλιογραφίας 12 ώρες
έρευνα πεδίου 10 ώρες
προετοιμασία εξετάσεων 18 ώρες
γραπτή εξέταση 3 ώρες
Σύνολο Μαθήματος 106 ώρες
Αξιολόγηση φοιτητών 1. Εξέταση γραπτή στο τέλος του εξαμήνου.
2. Εξέταση προφορική στο τέλος του εξαμήνου.
3. Πρόοδος.
4. Κατ΄οίκον εργασία.
5. Προφορική παρουσίαση εργασίας.
6. Χρήση Πολλαπλής Βιβλιογραφίας.
7. Εργαστήριο ή πρακτικές ασκήσεις.
8. Παρακολούθηση φοιτητών κατα την εκτέλεση εργαστηριακών ή πρακτικών ασκήσεων.
9. Λήψη από τους φοιτητές συστηματικών σχολίων στο μέσον του εξαμήνου.
10. Διασφάλιση διαφάνεια στην αξιολόγηση της επιδοσης των φοιτητών:
Τα κριτήρια της αξιολόγησης που αφορούν την συμμετοχή στα εργαστήρια, την παρουσίαση των εργασιών και την τελική γραπτή εξέταση διευκρινίζονται και γίνονται αντικείμενο συζήτησης στην αρχή του εξαμήνου. Επίσης τηρούνται παρουσιολόγια για τις θεωρητικές εισηγήσεις και δίνεται η ευκαιρία στους φοιτητές/ήτριες να συζητήσουν με τον διδάσκοντα το γραπτό τους και να εντοπίσουν τα σημεία που δεν απαντήθηκαν σωστά.

Συνιστώμενη βιοβλιογραφία

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

Θωίδης Ι. (2000). Σχολείο και ελεύθερος χρόνος. Συμβολή στην προβλη¬ματική του ελεύθερου χρόνου στα πλαίσια λειτουργίας των σχολείων πρωτοβάθμιας εκπαί¬δευσης. Διδακτορική διατριβή, Φλώρινα. Θωίδης, Ι. (2003). Η «επανασύνδεση» της παιδικής ηλικίας με την κοινωνία των ενηλίκων: ο καταλυτικός ρόλος του ελεύθερου χρόνου. Κίνητρο, 5, 35-44. Κορωναίου, Α. (2001). Εκπαιδεύοντας εκτός σχολείου. Αθήνα: Μεταίχμιο. Κορωναίου, Α. (1996). Κοινωνιολογία του ελεύθερου χρόνου. Αθήνα: Νήσος. Harris, D. (2011). Ελεύθερος χρόνος: Θεωρία και πράξη. Αθήνα: Λ. ΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ & ΣΙΑ Ε.Ε. Λ. ΡΙΝΟΠΟΥΛΟΣ & ΣΙΑ Ε.Ε.

Συναφή επιστημονικά περιοδικά

World Leisure Journal Leisure Studies

© 2018 eled.uowm.gr

Μέγεθος γραμματοσειράς
Αντίθεση